នីតិរដ្ឋ គឺជាគោលការណ៍នៃអភិបាលកិច្ចដែលក្នុងគោលការណ៍នេះ បុគ្គល ស្ថាប័ន និងអង្គភាពនានា ទាំងសាធារណៈ និងឯកជន រួមទាំងរដ្ឋផ្ទាល់ ត្រូវទទួលខុសត្រូវចំពោះច្បាប់ដែលត្រូវបានប្រកាសឱ្យប្រើប្រាស់ជាសាធារណៈ ដាក់ឱ្យអនុវត្តស្មើៗភាពគ្នា និងវិនិច្ឆ័យដោយឯករាជ្យ ព្រមទាំងស្របតាមបទដ្ឋាន និងច្បាប់សិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ។
ស្ថានភាពនីតិរដ្ឋនៅកម្ពុជាគឺ អន់ថយ។ ប្រទេសនេះត្រូវបានចាត់ក្នុងលំដាប់ថ្នាក់ទី១៣៩ក្នុងចំណោម១៤០ប្រទេសនៅក្នុងសន្ទស្សន៍នីតិរដ្ឋរបស់គម្រោងយុត្តិធម៌ពិភពលោក។ នេះមានន័យថា កម្ពុជាត្រូវបានកត់ត្រាជានីតិរដ្ឋអន់បំផុតក្នុងពិភពលោក។
មានកត្តាមួយចំនួនដែលជាចំណែកធ្វើឱ្យស្ថានភាពនីតិរដ្ឋនៅកម្ពុជាអន់បែបនេះ។ កត្តាទាំងនេះ មានដូចជា៖
អំពើពុករលួយ៖ អំពើពុករលួយកំពុងរីករាលដាលនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ហើយវាធ្វើឱ្យខូចការដល់នីតិរដ្ឋ។ មន្ត្រីពុករលួយច្រើនតែ អាចធ្វើសកម្មភាពដោយនិទណ្ឌភាព ហើយមន្ត្រីបែបនោះ អាចប្រើអំណាចរបស់ខ្លួន ធ្វើឱ្យមានឥទ្ធិពលលើលទ្ធផលនៃសំណុំរឿងផ្លូវច្បាប់។
ការជ្រៀតជ្រែកផ្នែកនយោបាយ៖ រដ្ឋាភិបាលតែងតែជ្រៀតជ្រែកចូលក្នុងប្រព័ន្ធតុលាការ ហើយការនេះធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ឯករាជ្យភាពរបស់តុលាការ។ នេះមានន័យថា ចៅក្រមច្រើនតែមិនអាចធ្វើការសម្រេចចិត្តដោយមិនលម្អៀងឡើយ ហើយចៅក្រមទាំងនោះ អាចទទួលរងសម្ពាធឱ្យកាត់ក្ដីលម្អៀងទៅរដ្ឋាភិបាល។
កង្វះសិទ្ធិទទួលបានយុត្តិធម៌៖ ប្រជាជនកម្ពុជាជាច្រើនមិនមានសិទ្ធិទទួលបានយុត្តិធម៌ទេ ដែលនេះមានន័យថា ប្រជាពលរដ្ឋមិនអាចអនុវត្តសិទ្ធិរបស់ខ្លួនបានឡើយ។ នេះគឺបណ្ដាលមកពីកត្តាមួយចំនួន រួមមាន ភាពក្រីក្រ កង្វះការអប់រំ និងការរស់នៅឆ្ងាយពីតុលាការ។
ស្ថានភាពអន់ថយនៃនីតិរដ្ឋនៅកម្ពុជាបណ្ដាលឱ្យមានផលវិបាកមួយចំនួន មានដូចជា៖
អសន្តិសុខ៖ កង្វះនីតិរដ្ឋ ជាចំណែកធ្វើឱ្យមានអសន្តិសុខក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ ប្រជាពលរដ្ឋ មិនសូវចាត់ទុកថា មានសុវត្ថិភាពទេ នៅពេលដែលពួកគាត់ដឹងថា មិនអាចពឹងផ្អែក ឬជឿទុកចិត្តលើច្បាប់ក្នុងការការពារពួកគាត់។
អភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច៖ កង្វះនីតិរដ្ឋក៏ជារបាំង រារាំងដល់ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចដែរ។ ក្រុមវិនិយោគិន មិនសូវចាប់អារម្មណ៍ដាក់ទុនវិនិយោគនៅក្នុងប្រទេសដែលនីតិរដ្ឋអន់នោះឡើយ ព្រោះក្រុមវិនិយោគិនងាយនឹងប្រឈមការខាតបង់ទុនវិនិយោគរបស់ខ្លួន។
ការរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស៖ កង្វះនីតិរដ្ឋក៏ជាចំណែកធ្វើឱ្យមានការរំលោភសិទ្ធិមនុស្សដែរ។ ប្រជាពលរដ្ឋ កាន់តែអាចទទួលរងនូវការរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស នៅពេលដែលពួកគាត់ដឹងថា ខ្លួនមិនអាចពឹងផ្អែក ឬជឿលើច្បាប់ក្នុងការការពារពួកគាត់។
មានកិច្ចការមួយចំនួនដែលគេអាចធ្វើដើម្បីឱ្យនីតិរដ្ឋនៅកម្ពុជាល្អឡើងវិញ។ កិច្ចការទាំងនេះមានដូចជា៖
ការបំបាត់អំពើពុករលួយ៖ រដ្ឋាភិបាលត្រូវចាត់វិធានការដើម្បីបំបាត់អំពើពុករលួយ។ ការបំបាត់អំពើពុករលួយ មានការធានា ចាប់មន្ត្រីពុករលួយនោះ មកទទួលខុសត្រូវ ហើយប្រព័ន្ធតុលាការត្រូវតែឯករាជ្យដោយពុំមានការជ្រៀតជ្រែកផ្នែកនយោបាយឡើយ។
ធានាសិទ្ធិទទួលបានយុត្តិធម៌៖ រដ្ឋាភិបាលត្រូវធានាថា ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរទាំងអស់ទទួលបានយុត្តិធម៌។ ការធានានេះ មានដូចជា ការផ្តល់ជំនួយផ្នែកច្បាប់ដល់អ្នកដែលមិនអាចមានលទ្ធភាព និងរៀបចំឱ្យមានតុលាការដែលកាន់តែងាយស្រួលដល់ប្រជាជនដែលរស់នៅក្នុងតំបន់ជនបទ។
ការពង្រឹងប្រព័ន្ធតុលាការ៖ រដ្ឋាភិបាលត្រូវពង្រឹងប្រព័ន្ធតុលាការ។ ការពង្រឹងប្រព័ន្ធតុលាការ មានការធានាថា ចៅក្រមមានភាពឯករាជ្យ និងមិនលម្អៀង ហើយចៅក្រមទាំងនោះមានធនធានដែលពួកគាត់ត្រូវការ សម្រាប់បំពេញការងាររបស់ពួកគាត់ប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។
ការធ្វើឱ្យនីតិរដ្ឋនៅកម្ពុជាល្អប្រសើរ គឺជាបញ្ហាប្រឈមដ៏ស្មុគស្មាញ។ ប៉ុន្តែ វាមានសារៈសំខាន់ណាស់ សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍរយៈពេលវែងរបស់ប្រទេសកម្ពុជា។ តាមរយៈការចាត់វិធានការដូចជា លុបបំបាត់អំពើពុករលួយ ធានាបាននូវសិទ្ធិទទួលបានយុត្តិធម៌ និងពង្រឹងប្រព័ន្ធតុលាការ រដ្ឋាភិបាលអាចនឹងបោះជំហានឆ្ពោះទៅរកសង្គមមួយដែលកាន់តែមានយុត្តិធម៌ និងសមធម៌។
Comments
Post a Comment